Eskipazar

Eskipazar ve çevresinde Proto-Hititlerin MÖ.5000 yıllarında yerleştiği bilinmektedir. M.Ö.2000 yıllarında Balkanlardan buraya göçler olmuş, Babris, Bitinyen, Tinye gibi kabileler Eskipazar ve çevresine yerleşmişlerdir. Hititlerden sonra Frigler ile Kimmerlerin hakimiyetine giren bölgeye M.Ö.543-333 yılları arasında Persler hakim olmuştur. Pers döneminde Eskipazar’ın da içinde bulunduğu Paphlagonia Perslersin Daksykion Saraplığına bağlı olarak idare edilmiştir. Büyük İskender’in ölümünden (M.Ö 323) sonra Anadolu’nun tamamı ile birlikte Eskipazar yöresi de Seleukoslar Krallığı hakimiyetine girmiştir. Seleukos’un M.Ö 280’de ölümünden sonra Paphlagonia’da Bithynia Krallığı kurulmuş ve Eskipazar da bu krallığın içerisinde kalmıştır. 

Paphlagonia Krallığı döneminde bir Pazar yeri olan Eskipazar’ın 3 km. uzağındaki Hadrianapolis kenti Roma İmparatoru Hadrianus döneminde önemli bir yerleşim yeri olmuş ve bu döneme ait kalıntılar günümüze kadar ulaşabilmiştir. Çevrede bulunan sikkelerden kentin adına para basıldığı da öğrenilmektedir. Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesiyle birlikte (M.S.395) yöre, Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) egemenliğine girmiş, bu durum 1085 yılına kadar sürmüştür. Bu dönemde Hadrianopolis diye anılan Eskipazar dinsel açıdan büyük önem kazanarak piskoposluk olmuş ve Honarias Eyaletine bağlı olarak yönetilmiştir.

Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra 1084’te Kastamonu ve Sinop bölgesini ele geçiren Selçuklulardan Kara Tigin Bey’in burasını da ele geçirdiği sanılmaktadır. Selçuklular ile Bizanslılar arasında zaman zaman el değiştirmiştir. Selçukluların Moğollara yenilmesinden sonra yörede 1339’da Candaroğulları hakim olmuştur. 1398 yılında Yıldırım Beyazıt’ın Candaroğluları Beyliğini Osmanlı devletine katması ile Eskipazar yöresi de Osmanlı Devleti topraklarına dahil olmuştur. Osmanlı döneminde yapılan idari düzenlemelerle, Bolu sancak beyliğine bağlı olarak Mültezimlik, bazen de Mutasarrıf merkezi olmuştur.

Evliya Çelebi XVII.yüzyıl ortalarında Eskipazar yöresini gezmiş o zamanlar Bayındır Köyünün Bucak olduğunu ve Eskipazar’ın Bayındır’a bağlı olduğunu belirtmiştir.

Sultan Abdülmecit döneminde, 1845’te eski ismi Viranşehir olan Eskipazar’a Mecidiye ismini vermiştir. 1864’te eski eyalet sisteminin kaldırılması ve yeni vilayetlerin düzenlenmesi ile ilçe merkezinde Viranşehir sancağı kurulmuş, Safranbolu ve Bartın ile birlikte Eskipazar da buraya bağlanmıştır. 1908 yılında, II.Meşrutiyetten sonra Çerkeş İlçesinin bir bucağı olarak Çankırı iline bağlanmıştır.

Cumhuriyetin ilanından sonra, burada iki han ve birkaç dükkan ve üç evden oluşan bir yerleşim vardı. Roma döneminden başlayan Pazar niteliği bu döneme kadar sürmüş ve bundan ötürü de Eskipazar ismi buraya verilmiştir.